تبلیغات
زراعت، علوم و تکنولوژی بذر، فیزیولوژی گیاهی - خواب بذر چیست و چگونه به جوانه زنی مربوط می شود؟ تعریف خواب بذر
 
نوشته شده توسط : مجید امیرزاده
«Seed dormancy»
خواب بذر یا درمانسی مانعی برای انجام یا تکمیل جوانه زنی بذر سالم می باشد. بر اساس نتایج آزمایشات که توسط باسکین و باسکین ۲۰۰۴ انجام شد، یک بذر خواب در یک دوره معین حتی با وجود شرایط و فاکتورهای محیطی نرمال که برای جوانه زنی بذور دیگر مناسب است، ظرفیت جوانه زنی را نخواهد داشت، مگر اینکه دوره ی خواب خود را سپری نماید و به یک بذر non- dormant تبدیل گردد.
به طور کلی یک بذر non - dormant تحت شرایط محیطی- فیزیکی نرمال برای ژنوتیپ خود، ظرفیت و توان جوانه زنی بالایی دارد. درمانسی روشی است برای سازگاری گونه ها با محیط اطراف، بنابراین زمانی جوانه زنی اتفاق می افتد که احتمالا شرایط برای برقراری و استقرار یک گیاه جدید مناسب باشد.
تفاوت واژه سکون با واژه خواب»:
برای بذری که به دلیل عدم فراهمی شرایط مطلوب برای جوانه زنی در حالت استراحت به سر می برد، واژه سکون مناسبتر است. به عنوان مثال بر روی گیاه بالغ یا در انبار). به بیان بهتر: بذرهای در حال خواب آنهایی هستند که اگر در شرایطی قرار بگیرند که تحت آن شرایط، بذوری که در حال خواب نیستند جوانه بزنند، این بذرها قادر به جوانه زدن نباشند.
_
درمانسی نباید فقط به فقدان یا عدم جوانه زنی ارتباط داده شود، بلکه بیشتر، درمانسی صفتی ویژه برای بذر است که جوانه زنی آن را محدود می کند. زمانی که درمانسی مورد بررسی قرار می گیرد، همه روشهایی که شرایط مورد نیاز جوانه زنی را تغییر می دهند، نیز مورد بررسی قرار می گیرد.
خواب یک بذر می تواند بین دو مقدار Minimum dormancy و non - dormancy در تغییر باشد. در حقیقت زمانی که بذری به مدت طولانی به روشهای مختلف محیطی جهت جوانه زنی نیاز نداشته باشد، به آن بذر، non - dormant گفته می شود.

خواب اولیه و خواب ثانویه:
گفته می شود بذرهای رطوبت پذیر و رسیده که به تازگی برداشت شده اند، دارای خواب اولیه هستند که در اثر اسیدآبسیزیک اسید( ABA) روی گیاه مادر، در مدت رسیدگی بذر، فراهم می گردد.
به عبارت دیگر خواب اولیه در طول دوران تکامل بذر با افزایش ABA و کاهش هورمونهای رشد ایجاد می گردد. در برخی منابع خواب اولیه را به دو قسمت خواب القایی و خواب ارثی تقسیم کرده اند. که خوای القایی ناشی از عوامل بیرونی مثل آب، نور و حرارت و همچنین در اثر خصوصیات پوسته بذر می باشد.و خواب ارثی ناشی از عوامل درونی بذر از جمله جنین نارس، بازدارنده های متابولیکی، فقدان یا کمبود هورمونها و محرکهای رشد و ... می باشد.
  • در مقابل خواب اولیه، خواب ثانویه می تواند بر بذرهایی که خواب فیزیولوژیکی غیر عمیق یا non - deep دارند بعد از پراکنش بذر و پس از برداشت بوجود بیاید و اغلب با سیکل خواب یکساله یا سالیانه بذر در seed bank مرتبط است. 
  • آزادسازی خواب بذر:
طیف وسیعی از عوامل و فاکتورها از جمله، دما، نور، مواد غذایی، علائم و عوامل شیمیایی مثل اسید آبسیزیک اسید و رخدادهای طبیعی مثل آبشویی بستر بذر و پوشیده شدن بذر بوسیله آب می تواند موجب تغییر در خواب فیزیولوژیکی بذر گردند. اگرچه تفاوت بسیاری در پاسخ بذور به این عوامل وجود دارد.
به عنوان مثال: فاکتورهایی وجود دارند که با یک روش فوری شرایط را برای جوانه زنی مناسب می نمایند. مثل نور و یا فاکتورهای دیگری هستند که به تغییرات آرام فصلی یا موسمی مربوط می شوند. این فاکتورها مثل دما عامل تلفیقی با زمان هستند که عمق درمانسی و حساسیت به فاکتورهای دیگر مثل نور را تغییر می دهند.
جهت آزدسازی خواب بذر و ایجاد قدرت جوانه زنی در بذر پدیده ای به نام پس رسی یا after - ripening حائز اهمیت بسیاری است.
پدیده ی پس رسی ممکن است در زمان رسیدن برروی گیاه مادری (مثل برنج)، خشک شدن در انبار یا فقط با گذشت زمان در انبار خشک صورت پذیرد. همچنین پدیده پس رسی ممکن است نیاز به تیمارهایی چون سرمادهی، گرمادهی، نور
یا پرتودهی، جیبریلین، وجود نمک ها، شستشوی بذرها یا برداشتن پوسته ی روی بذر داشته باشد. همچنین ترکیباتی مثل اکسید نیتریک و مواد دودی مثل باتنولید نیز در پس رسی مؤثرند. البته این عوامل فقط بر روی بذرهایی که آب جذب کرده اند، مؤثر است.



:: مرتبط با: علوم و تکنولوژی بذر , خواب بذر ,
:: برچسب‌ها: خواب بذر , خواب اولیه , خواب ثانویه , پس رسی , بذر سکون , خواب فیزیولوژیک ,
:: لینک های مرتبط: baskin and baskin 2004 , تعریف خواب بذر ,
تاریخ انتشار : دوشنبه 12 شهریور 1397 | نظرات
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر